Leiho Morea – Feminismoaren bilduma

Proiektua

BILDUMA HIZTEGIA

genero (eu)

Alorra: GENEROA ETA SEXUA

genero-binarismo; genero-estereotipo; genero-identitate; genero-indarkeria; genero-rol; sexu; sexu/genero sistema binario

Kultura-jatorriko ezaugarrien multzoa, jokabide- eta identitate-ereduei buruzkoa, gizonen eta emakumeen arteko bereizketa sozialki ezartzeko oinarri dena. Gizarte gehienetan, desberdinak dira emakumeei eta gizonei esleitutako ezaugarri eta ardurak, bai eta batzuei eta besteei egokitutako jarduerak ere.

OHARRA: Generoaren ikusmolde dualista tradizionalaren aurka (emakumea eta gizona), teoria batzuek bi genero baino gehiago daudela defendatzen dute, eta beste batzuek, berriz, baztertu egiten dute generoaren kontzeptua, giza izaerari mugak ezartzen dizkiola uste dutelako.

Hiztegi-unitateak

Argia (336)

Botere Judizialaren Kontseilu Nagusiaren Etxeko Indarkeriaren eta	Genero Indarkeriaren aurkako Behatokiak eman ditu datuak. 2019ko datu zehatza % 70, 54 da eta 2018koa berri
Ertzaintzak atxilotu egin zuen astelehenean, eta asteartean eraman du epaitegira.	Genero indarkeria, sexu erasoa eta urruntze agindua urratzea leporatzen zaio.
genero indarkeriaren salaketak iaztik, eta Nafarroan % 83,2. Botere Judizialaren Kontseilu Nagusiko	Genero Indarkeriaren kontrako Behatokiak argitaratu ditu 2022ko hirugarren hiruhilekoko datuok – uztailetik
narrituriko politikak bultzatzeko. Urrearen esanetan, gainera, erregistro hori baliagarri litzateke	genero indarkeria zer den zehaztu eta indarkeria mota ezberdinak bereizteko. “ Gaiak lehentasun politikoa b
	Genero indarkeria jasan duten EAEko 4.565 emakumek Ertzaintzaren babesa jasotzen dute
Kalean ez ezik, sare sozialetan ere ohikoak dira	generoagatiko diskriminazio-egoerak. Horiekiko ardura nabarmen hazi da azken urteotan, hau ere emakume gazteen art
	Genero indarkeriaren ituna Espainian: berme eta tresnarik gabeko aurrekontua?
	Genero indarkeriaren kontrako protokoloa onartu du EHUk
uten jazarpena azalerazteko eta indarkeria mota guztiak arbuiatzeko bete dira hiriburuetako kaleak.	Genero indarkeriaz gain, gainontzeko indarkeriak ere mahai gainean jarri behar direla aldarrikatu dute. Hal
beren erasotzaileekin itxita egotera behartuz. Horrez gain, azpimarratu du emakume adineko izatea “	genero indarkeria sufritzeko goi mailako arrisku faktorea” dela, eta indarkeria hori ikusezin eta iraunkor

Berria (2.074)

	Genero indarkeriari aurre egiteko ituna onartu zuten herenegun Espainiako Kongresuan. Gaia landu duen batzo
riak emakumeen osasunean duen eragina aztertu du. Oroitarazi duenez, OMEk 1996rako errana zuen jada	genero indarkeria osasun publikoko arazoa zela. Bi « funtsezko» arrazoirengatik dela dio: « Batetik, maizta
erazi zuenez, ez dute baztertu « hipotesi bat bera ere». Catalanek berak gaineratu zuen ez dakitela	genero indarkeriako kasua den.
Abortatzeko eskubidea eta ugalkortasuna dira osasunaren atalean bildutako bi neurriak, baina badira	generoari erreferentzia egiten dioten beste batzuk, berdintasunaren zatian. Esaterako, Nafarroako Berdintasun
eszena feminista eta queer - aren sorreran, 1980ko hamarkadan, baina, Euskal Herrian, emakumeak eta	genero disidenteak batez ere 2010etik aurrera hasi ziren musikaren moldeak propio auzitan jartzen. « Aurret
etak. Eta, gainera, badakigu emakume batek indarkeria matxista egoera bati aurre egiten dionean eta	generoa beste indarkeria-ardatz batzuekin gurutzatzen denean, zaurgarritasuna areagotzen dela, izan arrazake
eleberria du abiapuntu, eta	generoari eta sexuari lotutako gaiak ditu hizpide.
n du harentzat: 24 urte emaztea hiltzeagatik, eta 23 alaba hiltzeagatik; azpikeria, ahaidetasun eta	genero larrigarriak ezartzea eskatuko du. Akusazio partikularrak, berriz, 25 urteko kondena galdegin du hil
zainak, Salburua auzora, eta bikotekidea atxilotu zuten, 26 urteko gizon bat. Getxon ( Bizkaia) ere	genero indarkeriarekin lotuta atxiloketa bat; gizon bat polizia etxera eraman zuten bikotekidea bortxaz atx
na etxean zegoen, eta atxilotu egin dute, hiltzailea delakoan. Segurtasun Sailaren arabera, ez zuen	genero indarkeriako aurrekaririk eta ez zegoen indarkeria matxistaren biktimen zerrendetan. Hainbat hedabid

Berria FM (144)

Sanferminetako bortxaketan	genero indarkeria gisa ekartuko dute bost gizon atxilo.
Hala ere,	genero joera algoritmikoekin bereziki arriskutsuak dira emakumeentzat.
Abisatzen dizut, hori ere badelako Interneteko	generoa arrakalan murrizteko zerbait.
Lotsa ez sentitu arren, iruditzen zait hobeki aztertu beharko nukeela, zeren ez dakit esaten berez nondik sortzen zaidan zehazki edo zerk bultzatuta, baina aldi berean ikusten dut txiki-txikitatik	generoarekin guztiz lotuta dagoela.
Eta legez zigortu daitezkeen arren,	Genero Indarkeriaren Legean ez dago hauekin lotutako babes neurri espezifikorik.
Gatazka horietan jokabide diferenteak ikusiko dira, eta akaso, neurri batean batzuetan behintzat,	genero aldagaiak akaso izanen du ikustekorik, ezta?
Azken batean, esan daiteke maitasuna ikasteko eta bizitzeko modu hauek	genero ezberdintasunak indartzen dituztela nerabeen egunerokotasunean eta baita ere etorkizunari begirako praktiketan.
Alde batetik, estatuaren partetik torturaren beraren existentzia ukatzen zuenez gero, eta bestetik, baita sarritan norberaren bandoaren partetik ere, zeinak biktimak eta gatazkaren protagonistak izendatzerakoan sarritan genero ikuspegia ahazten baitzuen, torturak eta indarkeria polizialak ere	genero konponente garrantzitsu bat izan dezaketela alboratuta.
Baina generoari begiratuz gero, zein izaten da orokorrean aldea mutilen eta nesken edo	genero disidentzien artean?
Zaintza lanak era desorekatuan banatzen dira, eta klasearen,	generoaren eta arrazaren araberako segregazioa ematen da.

EHU (899)

o markei iskin egi-teko? Hau da, jende talde misto bati zuzentzen gatzaizkionean edo pertsona baten	genero identitatea ezagutzen ez dugunean, adibidez, erabil adezakegu genero marka neutrorik?
lau hautagaitza aurkeztu diraeta saria 2014ko martxoaren 8ko ekitaldi instituzionalean emango da.3.	GENERO IKUSPEGIAREN TXERTAKETA UPV/ EHUren GIZARTE ETA LAN HARREMANETANArdatz honekin, UPV/ EHUko kudeaketa
akoitza eta bere bizi ibilbidea, hori bere aliaturik onena delakoan aurrera egiten uzten ez diguten	genero aginduak, eta eskura ditugun lanabesak erabakitzeko zein emakume izan nahi dugun eta zein harreman e
Berdintasunari eta	genero ikuspegiari loturiko gaitasunak
at proposatzen du, zeharkako ikuspegia eta integratzailea oinarri dituena bakearen, justiziaren eta	genero berdintasunaren ( 5. helburua), hezkuntzaren sustapenaren, energiaren garapenaren eta elikagai segur
Ikasleek eta irakasle eta ikertzaileek sexu jazarpena salatu dute nagusiki, eta TEKAZELek, berriz,	genero indarkeria. Hiru kolektiboetan, jazarpen sexista da bigarren tipologiarik salatuena. Ikasleek jartze
Are gehiago, LOSUk unibertsitateei exijitzen die martxan jartzeko	genero berdintasuna bermatzeko planak beren jarduera guztietan eta emakumeen eta gizonen arteko soldata arr
INDARTU I	GENERO INDARKERIAK PREBENITZEKO PROGRAMA UPV/ EHU
uztietan irakasle eta ikertzaile, AZPko langile eta ikasle taldeen barneko zein talde horien arteko	genero indarkeriazko jarduketa edo abusu sexista oro saihesteaz arduratu behar du.
Ikasleentzako	genero indarkerien prebentzio programak indartzea ( Indartu eta Eraldatu), eta zenbat kasutan aplikatu dire

Emagin (66)

iltzen zituzten, eta testuinguruaren arabera, lanaren banaketa sexual bat edo beste gailentzen zen.	Generoaren eta adinaren arabera antolatuta egon arren, ez ziren sozialki antolatzen gaur egungo lanaren banaket
Beraz, emakumeen etagizonen identitatea, identitate-gurutzaketaren ondorioa da; klase,	genero eta nazio-kultura identitateen artikulazioa. Ez da hiruen batuketa hutsa, hiruen elkarlotura edo art
a indartu egin da: geroz eta handiagoak dira herritarron arteko arrakalak eta geroz eta nabariagoak	generoaren , klasearen eta jatorriaren zein arrazaren araberako zapalkuntzak.
Hala ere, langabezian egoteak breadwinner figura horretatik eta	genero rol tradizionaletik aldentzea dakar. Horrek bi erantzun ekar lezake: are gehiago rolak indartzea ara
in zen eta ez bakarrik emakumeen artean. Sexuaren araberako lan banaketa ere errotik aldatu zen eta	genero identitate berriak agertu ziren”( Borderias, C; Carrasco, C.; Torns,T., 2011: 21).
Agerian geratzen da berriz ere,	genero sistema ez dela soilik kaltegarria bi sexu eta genero eredu hertsi proposatzen dituelako, bi aldaera
gehiegi ligatzen baduzu puta baitzara eta kontrako kasuan monja edo neska-zaharra.	Generoaren arabera ezarritako parametro hori errespetatzen ez duena zigortua izango da modu batean ala bestean:
sakonak ez badira egikaritzen, aurretik aipatu dugun zaintzaren krisia areagotuko da eta geroz eta	genero , klase eta arraza arrakala gehiago sortuko dira. OXFAMek adierazi duenez: “ gastu publikoa gutxitua
ko ardura guztiz feminizatua eta arrazializatua dagoela. Bizitzak aurrera ateratzeko, kapitalismoak	genero zapalkuntzan eta arrazakerian sakontzen jarraitzeko premia du; hots, merkatuko ekonomiak irauteko, e
elkarbizitza espazioak ( kasu askotan murriztu dira, pobrezia energetikoak mehatxatzen dituelarik),	genero identitateak ( trantsizio eremu gisa indartzen ari dira), estatuen papera ( oligarkien menpeko eta h

Emakunde (3.500)

i buruzkoak — nahiz eta gero erreforma hura zapuztua gelditu zen—. Bi proposamen haien helburua zen	generoaren
ztiak aurretik zehaztutako moldeak ginateke, gure egiturazko baldintzaren molde-ak – besteak beste,	generoarenak –, eta ez litzateke inolako aukerarik egongo aldaketetara-ko, ez norbanakoarena, ez taldearena.
Emaitza orokorrak azaldu eta gero, ikerketa honen helburu nagusietako bat	generoen arte-an egon daitezkeen desberdintasunak identifikatzea da; kasu honetan, gaur egun gure autonomia-e
dira edo zeharkakotasunean oinarritzen dira). Jakina denez, hainbat hamarkadatan borrokatu egin da	genero azterlanak “ ertzetik erdialdera” joan zitezen, gizarte-ordenaren gertaeraren arduradunak diren gai
merkatura sartzeko erabakiorrak diren arrazoien eraginak eta izaera ( gizarteratzea, lehentasunak,	generoko gizarte eraketa,
bada, aipatzekoa da Emilian burututako saiakera, aurrekontu publikoak giza garapena-ren aldetik eta	generoaren ikuspegitik egitea, alegia ( 13).
	Generoaren errealitate barruan bilduko lirateke rolen, estereotipoen, maskulinotasun-femeninotasunaren, e.a.en
irela: — Gizonen sasi gorentasuna. Horrek gizonezkoen dominaziora garamatza eta baita sexismora eta	genero maskulino eta femeninoen arteko muga zurrun eta zeharkaezinera.
beste) egokitzen da Espainiako ordenamendu juridikora: Gobernuak lantzen dituen arauzko xedapenetan	generoaren araberako eraginaren balioespena sartzeko neurriei buruzko urriaren 13ko 30/ 2003 Legea, langileen f
BALIOESPENETAN	GENERO Zerb/ Bali Gizarte Ekintzaren arloko kudeaketan sistematikoki mintzaira sexista ez erabiltzea.

Hizkuntza eta Generoa Batzordea (74)

Eta orduan	generoaren elementua momentu hartan, eta hamarkada batzuk behar izan dira gerora kontutan hartzeko, elementu be
1.000 lagunek baino gehiago parte hartu zuten rollin-rollak izenekoak,	generoarekin jolasten.
	Genero sistemak garai eta gune zehatz batzuetan euskara eta emakumeen arteko lotura ezarri du, eta modu sin
lehenago judi Butlerrek atera zuen And uhin jender eta eta orduan, klaro, bai, Batlerrek esaten du,	genero performancea da, baina performancea baino gehiago, performancea da.
rean, korapilo hori askatzetik, segur aski, bai normalizazioan, hizkuntzaren normalizazioan eta bai	genero berdintasunean, elkarrekin, gainera, urratsak emateko momentuan egon gaitezke, ezta?
Beraz, zer esaten digu antropologia feministak edo antropologia linguistikoak hizkuntza eta	generoaren inguruan?
	Generoa ez delako modu abstraktuan gertatzen.
Euskara gizarteak inposatzen dituen bi	generoen arteko tentsioaren erdigunean dago.
Alde batetik, mundu mailan hizkuntza eta	generoa ikertzera abiatzen direnean, dagoeneko bost edo sei hamarkada horrelako ariketa batekin abiatzen dir
Hor badago galdera bat, edo hor badaude emaitza batzuk	generotik baino ezin direnak esplikatu, alegia, genero-mendekotasunetik, sexu-genero sistemak inposatzen dizki

Ikuspegi (99)

3. taula. Adiskidetasun-harremanak edo pertsona ezagunak, sexuaren/	generoaren arabera (%)
hain zuzen, funtsezko garrantzia dute pertsonen ibilbideetan. Orain arte, eta testuinguru honetan,	generoa nabarmendu dugu, diskriminazio- eta mendekotasun-ardatz garrantzitsua baita emakume migratuen kasu z
horiek, bereziki, gizarte-sarean posizio ahulenak betetzen dituzten pertsonei dagozkie, batez ere,	generoaren ardatzak, baina baita arrazakeriaren, klase sozialaren edo migrazio-estatusaren ardatzak ere, gurutz
11. grafikoa. Nabaritutako diskriminazioa eremuka, sexua/	generoaren arabera (%)
SOZIODEMOGRAFIKOAK A. Elkarrizketatuaren sexua/	generoa
11. TAULA. ENPLEGU-ESKATZAILEAK ERMUAN, NAZIONALITATEAREN ETA	GENEROAREN ARABERA ( ABSOLUTUAK ETA %), 2020KO ABENDUA
zkenik, analisi intersekzionaleko kategoria-kopuru mugagabeak ekar dezakeen arazoa aipatu behar da.	Generoaren , “ arrazaren” eta klase sozialaren zentraltasunaz adostasun orokorra badago
Erantzunen banaketa sexuaren/	generoaren arabera alderatzen badugu, berriz ere ez dugu ia alde nabarmenik ikusten emakumeen eta gizonen artea
seme-alaba batek ondorengo taldeetako pertsona batekin harreman sentimentala izango balu, sexuaren/	generoaren arabera ( batez besteko puntuazioa, 1etik 10era)
Pertsonak zer	generokoak sentitzen diren, horren

Iñurri elkartea (1)

Eta batez ere hor esan duzun

generoen faktorea dagoela.

Jakin (1.084)

Urte hauetan guztietan berdintasunaren aldeko eta	genero bortizkeriaren kontrako diskurtsoak zabaldu dira hezkuntza sisteman, eta hori positibotzat jo ahal d
n arabera azaltzeko saiakera berreskuratu zuen. Lionel Tiger-en Men in Groups [ Gizonak taldean] da	genero horren adibide goiztiarra. Lan horrek maskulinitatearen teoria biologiko-erredukzionista osatua eska
nomenologian aurresuposatzen dena— baina esktrukturalismoko natura/ kultura bikote gisa egokiturik?	Generoaren gaineko diskurtsoari dagokionez, noraino jarraitzen dute badaezpadako bitasun hauek funtzionatzen bi
koak, ez jatorrizkoak ez eratorriak. Atributu horien eramaile sinesgarriak diren aldetik, hala ere,	generoak errotik eta zeharo ezin sinestekoak izan daitezke.
adago bertan, aldez aurretik mugatzen zer den gizakia eta zer ez, nola esan daiteke gizaki bat bere	generokoa egiten dela, generoa post-data bat edo geroko burutazio kultural bat balitz bezala?
	Generoa egiteko, ezinbestekoa da egoera jakin bati aurre egiteko prozesu aktiboa, bai eta egoera horren bait
ibo” kontzeptua justifikazio etikoari ere badagokio, nola ezarri den eta zer ondorio zehatz dituen.	Genero nahasmenduak galdera kritiko hau egiten zuen: nola ekiten diogu generoa bizitzeko moduari buruzko ep
Ideia hori aski zabalduta dago; 1. kapituluan eztabaidagai izan den zientziaren hegemoniaren baitan	genero kontserbadurismoak baliatu duen formularik sinpleena da.
apenak ere) gizontasunari eta emakumetasunari egotzitako esanahi politikoaren arabera sortu direla.	Generoaren lengoaia erabiltzeak zibilaren, publikoaren eta indibidualaren lengoaia indartzen du, eta lengoaia h
da, garai bateko sexualitatea irudikatzen du, XIX. mendearen bukaeran politikoki inposatu zitzaigun	genero bereizketa baino lehenagokoa. King Kong emeaz eta arraz haraindikoa da. Gizakiaren eta animaliaren,

Katakrak (185)

batetik, lagundu digu estrategia epistemologiko eta antolakuntzazkoak garatzen, zeinek emakume eta	genero kategoriez haraindi eraman baikaituzte. Eta beti agerikoak ez diren loturak arakatzera bultzatzen ga
Beltz legeztatuek beltzen gorputzetan kokatu zuten zigorraren locus a. Era horretan, arrazaren eta	generoaren karietara, kartzela errehabilitazioarekin parekatzen zuen espa-rru moraletik kanpo geratzen ziren gi
no. Goazen pixka batean San Frantziskoko Badia ingurura. Han bizi naiz, eta han badago Transgenero,	Genero Inkonforme eta Intersexualentzako Justizia Proiektua. Hara, TGI Justizia Proiektua koloreko emakumee
	generoan
Alegia, ororen gainetik, Palestinako herriarenganako elkartasuna hedatu eta areagotu behar genuke.	Genero eta sexualitate guztietako jendea. Kartzeletako
LAU	Generoari buruzko oharrak Marx-en Kapitala n 73
Aipu luze horretan ikusten da nola arrazakeriak ( Rosa ko-lonbiarra baita), kartzelak eta	generoak bat egin zuten Angelaren jaiotzan. Leihoa eta loreontzia puskatzeak erakusten du – kontuan izanik ez
ere emakume Beltzen aurka erabiltzen direla.524 Monikaren aktibismoak, arrazak eta	generoak elkarri eragiten diote, eta, hala, poliziaren aurrean ikusgarri baino ikusgarriago bihurtzen dute. P
izon zuriak zigortzeko modu berri eta ez hain krudel gisa sailkatu ziren, inplizituki arrazaren eta	generoaren arabera-ko banaketa eginez.
Eta, bide batez, bada beste ikaskizun bat: ez egon	genero kontzeptuari atxikiegirik. Izan ere, zenbat eta hurbilagotik aztertzen dugun, orduan eta agerikoagoa

Lisipe (555)

tuz, euren burua gizontasun ez-hegemoniko deserosoan kokatuz — nahiz eta pribilegioak aprobetxatu—,	genero neutroa moduko astakeriak esanez...”, dio Miren Artetxek maistraki.
diren desparekotasunak gehienbat genero aldagaiaren bidez azaldu daitezke; beste era batean esanda,	genero aldagaiak baldintzatzen du, batez ere, etxeko lanari eta zaintzari eskainitako denbora; klase sozial
zen baditugu, jendartean generoa nola antolatuta dagoen ikusiko dugu. Eta beste norabidean ere bai:	generoa nola dagoen aztertzen badugu hizkuntza ere nola dagoen erakutsiko digu.
nek haurrak dituzte, baina ez dute haien ardura. Eta pentsatu nuen: hau ez da genero kontu bat, edo	genero kontua atzean dago.
ko— interesatzen zaizkigu hemen. Inolako zuribiderik gabe, eztabaidarik gabe, pertsona-izenordainek	generoa sarrarazten dute hizkuntzaren bitartez, eta modu natural samarrean moldatzen dira elkarrekin edozein
ba omen zekien, eta, gaztelaniaz geroago xehetasunez aztertuko dugun bezala, gramatikalak diren bi	genero erabil daitezke gizakiak adierazten dituzten izenetan eta izenen inguruko beste hitz batzuetan: mask
Hitanoak, nokak eta tokak, mundu binario baten berri ematen digu, gizon eta emakume, bi	generotan , banatutako munduaren berri. Binariotasunean denok sartzen ez garen eta are hertsadura gisa ikusten
tzaren eta generoaren bidez, eta sozializatuak gara hizkuntza erabiltzeko ( non, nola, norekin) eta	generoa eraikitzeko ( nori, zer, zertarako). Paradigma horretan, hizkuntz sistema eta sexu-genero sistema so
Aurrekoarekin lotuta dago hurrengo fenomenoa ere: nerabearen	generoak hizkuntz hautuan ere eragina du. Emakume gazte kuadrillak egonkorragoak eta itxiagoak dira, emakumea
Legorburu, O. ( 2018a).	Genero rolek hitanoaren erabileran izan duten eragina: Antzuolako herritarren diskurtso eta praktikak. ( MA

Lokatza (13)

Ikusi genuen falta bat zegoela hor, eta gu hasi ginen gure sexualitatearen,	genero esperientziaren edo harreman afektiboekiko antzeko esperientzia batzuk genituen artean biltzen bolle
Nola zeharkatzen dizu eztarria	genero sistemak?
joan da, baina funtsean elementu gehienak mantendu dira eta eta gaur egunez sozializatzen gaituzte	genero arau berdinetan, edo behintzat ikutu batzuekin, pixka bat toke modernoago batzuekin, politikoki zuze
Ba al du	generorik zure ahotsak?
	Genero arau bat egon da, kontratu sexuala.
Ba,	generoa , klasea eta erraza.
Beste era batera esanda, migrazio baldintzak eta bizipenak markatzen al ditu migrantearen	generoak ?
Inposatutako bi	generoen naturalizaziotik.
satzea familia eredu hau, azkenean, non emakumeek bereziki asumituko dituzten genero-feminitatearen	genero rolarekin bat egiteko, hori dela espero dena.
Nola zeharkatzen dizu eztarria	genero sistemak?

Pikara Magazine (258)

	Generoaren [ lehenago ipuin liburuak argitaratu izan ditu idazleak] eta gaiaren berritasunaz gain, beharbada de
a egotea, sare horiek existitzea, inguratuta egotea lagun zaitzaketen pertsonez, eta, kasu honetan,	generoak elkartzen zaituen zerbaitek inguratuta, are gehiago.
aitasunaren guztiahaltasunaz oso konbentzituta gaude, desberdintasun guztiak ezabatzen dituelakoan:	generoa , etnia, klasea… Ez da egia; hori ilusio bat baino ez da, elikatzen zaigun ilusioa. Maitasuna gure b
Drogak eta	generoa
karri ere. Euskara mota hori oso lagungarria izan da. Gainera, pertsona moduan eraiki nuen, ez nion	generorik esleitu nahi, nahiz eta ni emakume bezala irakurria izango nintzen. Nire helburu bat zen nola aldend
Anorexia	genero ondoeza gisa
	Generoak dakarren desberdintasun ekonomikoari tiraka, horra hor emakumeen mendekotasun ekonomikoa eta sentime
i ikustea zer egiten ari diren, baina normalean ez dago ezer espezifikorik. Erotismoak ez du zertan	generoarekin lotuta egon, edozein pertsona, ekintza edo xehetasun erotikoa izan daitekeela uste dut. Egunerokotas
Urte batzuk beranduago,	genero horren nortasuna zalantzan jartzen hasi ginen, edo bestela esanda, bi genero edo sexu soilik daudela
barne bizi garenez gero, sorginaren mitoa erdi arotik gaur arte izan da erabilia emakumeok “ geure	generoari ” dagokionez “ bide okerretik” joan ez gaitezen. Egun, baieztapen honen anitz demostrazio aurki ditz

Steilas (10)

rgilduta azken urteotan, zaintza antolaketaren ereduari erreparatzen, bidegabekeriak agerian uzten,	genero sistemak sortu dituen fikzioak desmuntatzen, eta bereziki horiei aurre egiteko tokiko arkitektura pu
hauek ez dute beste kategoriarik bereizten) denbora-erabilerari erreparatuta, ikus daiteke denboren	genero arrakala gutxitu egin dela: etxeko lanei dagokionez, generoen arteko arrakala erdira jaitsi da; zain
abar luze bat. Lan horiek guztiak lan feminizatuak dira eta emakumeek1 bere bizkar hartzen dituzte.	Genero rolek berebiziko garrantzia dute zaintza lanaren antolaketan, feminitatearen eta maskulinitatearen e
e, oro har, subjektu subalternoek edo botere gutxi dutenek asumitzen dituzte lan horiek guztiak eta	generoaz gain, beste zapalkuntza ardatz batzuek eragin
aldetik erantzunkidetasun sendorik ez duen komunitate batek egungo zaintza-sistemak sortzen dituen	genero eta gizarte ezberdintasunak birsortzeko eta areagotzeko arriskua du. Norabide berdintsuan, hainbat j
bora pasatzea, esaterako) ( Legarreta eta Sagastizabal, 2020). Era berean, haur eta helduen zaintza	generoaren arabera nola banatua den aztertzen badugu, ikusten dugu nola gizonak umeen zaintzarekiko ardura gehi
dira lan hauek guztiak, gainera, zaintza kate global hauen ezaugarritzean argi ikusi dugun moduan,	generoari beste zapalkuntza batzuk gehitzen zaizkio: batez ere, klasea, arraza eta jatorria edo egoera adminis
ari erreparatuta, ikus daiteke denboren genero arrakala gutxitu egin dela: etxeko lanei dagokionez,	generoen arteko arrakala erdira jaitsi da; zaintza lanei dagokionez, ordea, joera ez dago hain argi gorabeher
horrekin batera kontzientziazio sozialeko prozesuak egin behar dira, hori baita zaintzari lotutako	genero desberdintasunei buelta emateko modu bakarra.
n daiteke, baina ezin dute zerbitzua ordeztu: aitatasunaren lizentzia aurrerapausu handia bada ere,	genero arrakalak haur eta nerabeen zaintzaren esparruan oso sakona jarraitzen du izaten, gainera, lizentzia

Txalaparta (115)

olizioaz, hortaz) arriskuaz mintzatzea? Nola igaro dira kategoria eraiki baten gisan ulertzetik bai	generoa eta bai emakumetasuna esentzializatzera? Zer dago horren atzean?
Klasea, arraza,	generoa , nazioa, hizkuntza… izan daitezke zapalkuntzarako arrazoi nagusiak, eta horietako bakoitzak izan di
212 murriztuz eta murriztuz joan zen; parte batzuk kendu egin zizkioten, beste parte batzuei	generoa aldatu zieten, eta, harrezkeroztik, emakumea baldintza patriarkaletan bizi izan da, jainko gizonezko
a eta Egiaren batzordeei buruzko liburua. Amerika Latina eta Afrikako esperientziak , 2020. [ Baita	generoa eta trantsizioko justiziaren arloko beste lan batzuk ere, 2012tik aurrera].
Aurretik aipatutakoak, beharbada, kontraesanean jartzen ditu azalduriko bi zutabe: batetik, sexua/	generoa erlazionala den heinean ( produkzio-erlazio bat delako), ezarritako lotura ekonomikoak, eta bertatik
skubideak eta pribilegioak eskura jarri ere beste batzuek. Intersekzionalitateak aukera ematen digu	generoaren , klasearen, arrazaren, sexualitatearen, ( des) gaitasunaren eta beste ardatz batzuen arteko harrema
akoitzari, eta bi lerro paralelo gisa marraztu zituen, bi izate bateraezin baina elkarren osagarri.	Genero harremanak ulertzeko paradigma berriak gizona izendatu zuen arrazoiaren jabe, baita egiarena ere, et
terako aukera ematen digu. Interbentzio kirurgiko, klandestino edota hormonalez harago, esleituriko	generotik deslotzeko eta mugitzeko aterki moduan ulertzeko aukera. Horrela txertatu da 2022ko Espainiako “ Tra
Etxean, elkarteetan, enpleguan, komunitatean, gizartean oro har	genero mandatu hori iraultzen hasi behar dugu. Emakumeok atzera pausoak emanez: gure identitatearen parte
Arauarekiko desplazamendu bat da trabestismoa, eta horrek ate ugari irekitzen ditu. Gainera,	generotik urruntzeko ariketa hori ez da soilik transen kontua. Esentzialista da hori hala dela pentsatzea, eta

UEU (994)

ntziatua eta doktorea, Arte Dramatikoko Goi Mailako tituluduna eta Irakasle Ikasketetan diplomatua.	Generoa , turismoa, landa-lurraldea, antzerkia eta performatibitatea dira haren ikerketa-lerroak. Horien lek
rte- eta kultura-azalpen moduan, feminismoaren zabaltze bat dakar bere protagonistentzat. Izan ere,	generoaren ikuspegitik, jada ezin da pentsatu emakumeez singulartasunetik edota partikulartasun espezifikotik;
izipen anizkoitz, ireki eta aldakorraren irakurketa konplexu eta alternatiboak ahalbidetzen ari da,	generoaren begirada erlaziozko, performatibo eta dinamikotik abiaturik. Ekarpenok, gainera, hurbil eta elkarrel
hau da, gizonak eta emakumeak bi talde homogeneotan banatzen dituzte, denak berdinak bagina bezala	genero bakoitzaren baitan, ikuspegi esentzialista eta naturalizatzaile bat hartuz, eta sexu/ generoen artek
alderekin hasi eta galderekin amaituko dugu testu hau. Zer geratzen zaigu orain idazteko gorputzaz,	generoaz eta sexuaz jabetu eta deseraiki eta gero? Zer dute idazteko euskal lumek hemendik aurrera? Hona heme
ta menpekotasun-harremanak ( Rubin 1986) naturalizatzen dituztela agerian jartzen lagundu du sexua/	generoa banaketa horrek, eta baita eraikuntza kulturalak diren neurrian alda daitezkeela ere. Bereizketa hor
Lehenago	generoari dagokionez egin dudan era berean, euskal kulturaren inguruan ere ondorengo kezka ( galdera) formulat
artu zuen, emakumeen historiarekin zerikusi zuzena ez zuten gaiak azaltzeko zuen gaitasuna azalduz.	Generoa historiarentzat kategoria erabilgarria ( Scott, 1985) zela adierazten zuen Joan W. Scotten artikulua
oa, 2010) eta Erizaintzan diplomatua ( Extremadurako Unibertsitatea, 2006). Ikasketa Feministak eta	Generokoak masterra ere egina du ( UPV/ EHU, 2011). 2013ko martxotik Ceguera, género y gestualidad corporal. An
Des-plazatutako gorputzak.	Generoa , kirola eta kultur protagonismoa... 59 oso metaforikoa dirudi gizarte-bizitzarako, baina erabat fis

Uhin ultramoreak (56)

Batetik, sexua edo	generoagatik inor baztertzea bidegabea delako, eta, bestetik, dibertsitatea oinarritzat hartzen duen zientzia hob
tramorez azaldu nahi ditugun kontuak aztertzeko, sexua kategoria biologiko gisa erabiliko dugu, eta	generoa kategoria sozial eta kultural gisa.
Klima aldaketa Euskadin,	genero ikuspegitik.
Total, argi eta garbi, bihotzeko eta sexuak eta	generoak biak eragiten dute.
Nik beste gaitxo 1 B-a ere, badauka zerikusia	genero eta sexu rolekin.
Emakume ikertzaileak esan dut, baina, zuzenago esateko, ikertzaile feministak edo	genero ikuspegia dutenak esango dugu, ezta?
	Generoa ere sartu duzu.
Sexua eta sexuaz gain,	generoa ere bai.
Horiek denak, gutxienez, eta	generoari dagokionez behintzat, bi eratako diskriminazioa ekartzen du, bertikala eta horizontala.
Harrapatu nauzu, harrapatu nauzu, titularretik pasa naiz, eta gero segituan argitzen dute, ba,	genero izateak ez duela esan nahi gehiegi janez gero ez zarela gizenduko.

Zer ikasi, hura elikatu (174)

Nork esaten duen ze	generotakoa den, ze hizkuntzetan ari den, eta hor borroka eta gatazka elementuak sortzen dira.
Eta, aldiz, horregatik, neska-kuadrillak ere neurri batean, egonkorragoak eta itxiagoak dira,	generoko beste hainbat arrazoi batzuetan superbidentziakoak kontutan hartu gabe.
Alkate hitza hitzak ez dauka	generorik , ez da maskulinoak, beraz, Ez dago beharrik ba, feminizatzeko.
Alde batetik, errealitate soziolinguistikoaren eta	generoaren arteko harremanaz hitz egin dezakegu, ezagutza, erabilera motibazio bezalako esparruetan.
Edo liburu bat idazten ari zarenean ideia hori ez ez baduzu gura ez erakustea,	generoa oso interesgarria da.
ait ukatu zien emakumeei eta oro har, herritarrei inprobisatzea, eta hau bertsolaritzaren bilakaera	genero ikuspegitik landu duten infografian agertzen den datu bat da, eta bertan aipatzen da Bizkaiko Foruek
Artikulu horretan zuk zeuk esaten zenuen hizkuntza erabilera ohiturak	genero ikuspegitik begiratuz gero, horren arabera ere egin zitekeela gizarte bateko genero banaketa.
ertatzen ari da aukera hau euskal literaturan, eta idazle batzuk aprobetxatzen dute hau pertsonaien	generoa ez esateko.
Ez, bueno, Japonieran ni esateko modu asko daude, eta oso markatuta, igorlearen	generoaren arabera.
Hor nire gaiak dira	generoa , kulturartekotasuna, hezkuntza.